Basit Faiz vs Bileşik Faiz

Kısa cevap: Basit faiz yalnızca ana paradan hesaplanır; bileşik faiz ise ana paraya eklenen faizin de faiz kazanmasıdır. Bileşik faiz nasıl hesaplanır sorusunun formülü A = P × (1 + r/n)^n×t şeklindedir: P ana para, r yıllık faiz oranı (ondalık), n yılda kaç kez faiz işlediği, t yıl sayısıdır. Basit faizde ise toplam tutar A = P × (1 + r×t) ile bulunur. 10.000 TL, yıllık %20 ve 10 yılda basit faizle 30.000 TL olurken, yıllık bileşiklenmeyle 61.917 TL'ye çıkar; fark 31.917 TL, yani ana paranın üç katından fazla ek getiri.

Basit faiz: doğrusal ve öngörülebilir

Basit faizde kazanç her dönem sabittir çünkü hesap her zaman ilk yatırılan tutar üzerinden yapılır. 10.000 TL'ye yıllık %20 uygulandığında her yıl 2.000 TL faiz doğar: birinci yıl da 2.000, onuncu yıl da 2.000. Grafiği düz bir doğrudur.

Bu yapı bazı tüketici kredilerinde, kısa vadeli senetlerde ve vade sonunda tek ödeme yapılan bazı araçlarda görülür. Avantajı hesaplanabilirliği, dezavantajı ise uzun vadede getiriyi ciddi biçimde sınırlamasıdır.

Bileşik faiz nasıl hesaplanır: adım adım

1. Oranı ondalığa çevirin: %20 → 0,20.
2. Dönemsel oranı bulun: Faiz aylık işliyorsa 0,20 / 12 = 0,016667.
3. Dönem sayısını bulun: 5 yıl × 12 = 60 dönem.
4. Çarpanı hesaplayın: (1 + 0,016667)⁶⁰.
5. Ana parayla çarpın ve elde ettiğiniz tutardan P'yi çıkararak net faizi görün.

Örnek: 10.000 TL, yıllık %20, aylık bileşiklenme, 1 yıl → 10.000 × (1,016667)¹² = 12.193,91 TL. Yıllık tek seferlik hesapta 12.000 TL kazanırdınız. Aradaki 193,91 TL yalnızca sıklık farkından doğar.

Zamanın etkisi: aynı oran, farklı sonuç

Aşağıdaki tablo 10.000 TL ana para ve yıllık %20 oran varsayımıyla iki yöntemi karşılaştırıyor.

Dikkat edilmesi gereken nokta şu: fark ilk yıl sıfırdır, beşinci yılda hâlâ mütevazıdır, ama